ಅಧಿಕ ಮಾಸ: ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಮಹತ್ವ, ಉದ್ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಗಣನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸೌರಮಾನ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಸಮನ್ವಯವೇ ನಮ್ಮ ಪಂಚಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷತೆ. ಈ ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ 'ಅಧಿಕ ಮಾಸ' ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಮಾಸವು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಮಾಸ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನರು ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಕಾರಣಗಳು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಫಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಜನರಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಅರಿವು ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.

ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಎಂದರೇನು?

ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 354 ದಿನಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸೌರಮಾನದಲ್ಲಿ 365 ದಿನಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 11 ದಿನಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸುಮಾರು 32 ತಿಂಗಳು 16 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಸವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ‘ಅಧಿಕ ಮಾಸ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಚಾಂದ್ರಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಒಂದು ರಾಶಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಶಿಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಚಾಂದ್ರಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಸಂಕ್ರಮಣವೇ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಆ ಮಾಸವನ್ನು ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಮಾಸ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂತು?

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇತರ ಮಾಸಗಳಂತೆ ಯಜ್ಞ, ವಿವಾಹ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಮುಂತಾದ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಮಾಸವು ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಶ್ರೀಹರಿ ಈ ಮಾಸಕ್ಕೆ ತನ್ನ ‘ಪುರುಷೋತ್ತಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿ, ‘ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಜಪ, ತಪ, ದಾನ, ಧರ್ಮಗಳು ಅನಂತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ’ ಎಂದು ವರ ನೀಡಿದನೆಂದು ಪದ್ಮಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅಧಿಕ ಮಾಸವನ್ನು ‘ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಮಾಸ’ ಎಂದು ಗೌರವದಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಮಾಸವು ಭೌತಿಕ ಸುಖಗಳಿಗಿಂತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಕಾಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಫಲಕ್ಕಿಂತ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಣ್ಯ–ಫಲ ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ

ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಾರಾಯಣ

ಶ್ರೀಮದ್ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಪಠಣ

ದಾನಧರ್ಮ

ತುಳಸಿ ಪೂಜೆ

ಗೋಪೂಜೆ

ಅನ್ನದಾನ

ಜಪ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ

ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಉಪವಾಸ

ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಅಧಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ದಾನವು ಸಾವಿರ ಗುಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ‘ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಡವರಿಗೆ ಅನ್ನ, ವಸ್ತ್ರ, ಧಾನ್ಯ ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವೃದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಅಧಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಿಗುವ ಫಲಗಳು

ಅಧಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯತೆ, ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಷ್ಣು ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.

ಶ್ರೀಮನ್ ನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಧನ ಸಮೃದ್ಧಿ

ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮನಶಾಂತಿ

ದುರ್ಗಾ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿ ನಿವಾರಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಬಹು ಜನರು ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ದೀಪಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಗೀತಾ ಪಠಣ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಸಾತ್ವಿಕತೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಧಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ?

ವಿವಾಹ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ಉಪನಯನ, ಹೊಸ ವ್ಯವಹಾರ ಆರಂಭ ಮುಂತಾದ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಧಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದೆ. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ‘ಲೌಕಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಾಲವಲ್ಲ’ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಧಿಕ ಮಾಸವು ಕಾಲಗಣನೆಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಧಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ವೈರಾಗ್ಯ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ಭಗವದಾರಾಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಮಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನದ ಹೊಸ ಆರಂಭಗಳಿಗೆ ಈ ಸಮಯವನ್ನು ಅನುಕೂಲಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಧರ್ಮ ಸಿಂಧು, ನಿರ್ಣಯ ಸಿಂಧು ಮುಂತಾದ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಾದಿ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ದೇವರ ಪೂಜೆ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಪಾರಾಯಣ, ದಾನಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಅನಿವಾರ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಪವಾದಗಳೂ ಇವೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ

ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸು ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅಶಾಂತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಮಾಸವು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾಸವು ಕೇವಲ ಪಂಚಾಂಗದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲ, ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯ ಕಾಲವಾಗಿದೆ.

ಧನ, ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಭೌತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ‘ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ದೇವರ ಚಿಂತನೆಗೆ ಮೀಸಲಿಡಿ‘ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅಧಿಕ ಮಾಸ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಭಾರತೀಯ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಈ ಮಾಸವನ್ನು ಪುಣ್ಯಕಾಲವೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅಧಿಕ ಮಾಸವು ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಗಣನೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಸಮನ್ವಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಸವಲ್ಲ; ಜೀವನವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಪ, ತಪ, ದಾನ, ಧರ್ಮ, ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ, ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಶುಭ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅಧಿಕ ಮಾಸವನ್ನು ಭಯದಿಂದ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

. ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಆ್ಯಪ್ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ | ಐಒಎಸ್ | ವಾಟ್ಸ್ಆ್ಯಪ್ , ಎಕ್ಸ್ , ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ.

ಅಧಿಕ ಮಾಸ: ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಮಹತ್ವ, ಉದ್ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಚಿನಕುರುಳಿ ಕಾರ್ಟೂನು: ಮಂಗಳವಾರ, 16 ಜೂನ್ 2026

ಗುಂಡಣ್ಣ ಕಾರ್ಟೂನು: ಮಂಗಳವಾರ, 16 ಜೂನ್ 2026

ಚುರುಮುರಿ: ಚಿಗವ್ವನ ಚಕಮಕಿ

ಸುದ್ದಿ ಗುದ್ದು | ತಿಂಗಳೇಶ: ಮಂಗಳವಾರ, 16 ಜೂನ್ 2026

FIFA–2026: ಸ್ಪೇನ್ ಗೆಲುವು ಕಸಿದ ಕೇಪ್ ವರ್ಡೆಯ ‘ಮಹಾಗೋಡೆ’ 40 ವರ್ಷದ ವೊಜಿನ್ಹಾ

ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಅಮಾನತು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗ್ತಾರಾ ಸೂರ್ಯವಂಶಿ? ICC ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಹೀಗಿದೆ

ವಿಡಿಯೊ: ಕಿಚಾಯಿಸಿದ ಶ್ರೀಲಂಕಾ–ಎ ಆಟಗಾರನ ಮೇಲೆಗರಿದ ವೈಭವ್ ಸೂರ್ಯವಂಶಿ

ನೇಷನ್ಸ್‌ ಕಪ್‌: ಭಾರತ ಶುಭಾರಂಭ

ಒಳನೋಟ| ಮಾವು ಬೆಳೆದವರ ನೋವು: ಬೆಳೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಬೆಲೆಯೂ ಇಲ್ಲ,ವೆಚ್ಚವೂ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ

ಒಳನೋಟ: ಜೈಲಿಗೆ ಬೇಕು ಸುಧಾರಣೆ

ಒಳನೋಟ| ಹಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇವರ ಸ್ಥಿತಿ ಶೋಚನೀಯ

ಒಳನೋಟ: ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣ ಅನಾಥ, ಹಾಳು ಸುರಿಯುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳು

ಚಿನಕುರುಳಿ ಕಾರ್ಟೂನು: ಮಂಗಳವಾರ, 16 ಜೂನ್ 2026

ಗುಂಡಣ್ಣ ಕಾರ್ಟೂನು: ಮಂಗಳವಾರ, 16 ಜೂನ್ 2026

ಚುರುಮುರಿ: ಚಿಗವ್ವನ ಚಕಮಕಿ

ಸುದ್ದಿ ಗುದ್ದು | ತಿಂಗಳೇಶ: ಮಂಗಳವಾರ, 16 ಜೂನ್ 2026