<p>ಭಾರತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ. 2026ರ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 147 ಕೋಟಿ ತಲುಪಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.</p><p>ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೆ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇದೀಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ 16ನೇ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ 8ನೇ ಜನಗಣತಿಯಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಯಾವಾಗ? ಈವರೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಜನಗಣತಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ? 2026ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಗಣತಿಯ ವಿಶೇಷಗಳೇನು? ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.</p><p>ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜಾತಿಗಣತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. 1872ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯೋ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬಳಿಕ 1881ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪ್ಪನ್ ಅವರು ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.</p><p>ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 1872ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಹಲವು ಬಾರಿ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. 1824ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್ ಎಂಬುವವರಿಂದ ಅಲಹಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 1827 ರಿಂದ 1828ರ ನಡುವೆ ಬನಾರಸ್ನಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಜತಿಗಣತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.</p>.<h3><strong>ಜನಗಣತಿ ಎಂದರೇನು? </strong></h3>.<p>ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕ್ರೂಢೀಕರಿಸುವ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ಜನಗಣತಿ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಜನರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. </p>.<h3><strong>ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಿ</strong></h3>.<ul><li><p><strong>ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿ (1951)</strong> – ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 36.1 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 18.33</p></li><li><p><strong>2ನೇ ಜನಗಣತಿ (1961)</strong> – ದೇಶದ ಒಟ್ಟು 43.9 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 24.02 </p></li><li><p><strong>3ನೇ ಜನಗಣತಿ (1971)</strong> – ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 54.8 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 26.45</p></li><li><p><strong>4ನೇ ಜನಗಣತಿ (1981)</strong> – ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 68.3 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 36.23 </p></li><li><p><strong>5ನೇ ಜನಗಣತಿ (1991)</strong>– ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 84.6 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 52.21</p></li><li><p><strong>6ನೇ ಜನಗಣತಿ (2001)</strong> – ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 102.8 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 64.84</p></li><li><p><strong>7ನೇ ಜನಗಣತಿ (2011)</strong> – ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 121.08 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 73</p></li><li><p><strong>8ನೇ ಜನಗಣತಿ</strong>ಯು 2021ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್–19 ರಿಂದಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದೀಗ 2026ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.</p></li></ul>.<h3><strong>ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಿ</strong></h3>.<ul><li><p>1972, 1881, 1891, 1901, 1911, 1921, 1931 ಮತ್ತು 1941 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆದಿವೆ.</p></li></ul>.<h3><strong>2022ರ ಜನಗಣತಿಗೆ ಕೋವಿಡ್ ಕಂಟಕ</strong></h3>.<p>150 ವರ್ಷಗಳ ಜನಗಣತಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜನಗಣಿತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊವೀಡ್–19 ರೋಗಾಣುವಿನಿಂದ ವಿಶ್ವವು ತತ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಭಾರತಕ್ಕೂ ಇದರ ಬಿಸಿ ತಟ್ಟಿ ಲಾಕ್ಡೌನ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವೇಳೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ತುಂಬಲು ಸಚಿವಾಲಯ ಹೇಳಿತ್ತಾದರೂ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2022ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 141 ಕೋಟಿ ತಲುಪಿರಬಹುದೆಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. </p>.<h3><strong>ಡಿಜಿಟಲ್ ಜನಗಣತಿ ಎಂದರೇನು?</strong></h3>.<p>ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 1 (ಇಂದಿನಿಂದ) ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವೂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲು ಮನೆ–ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕುಟುಂಬದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದೀಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಕ ಗಣತಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಕಾಗದದ ಬಳಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಳಸಿ ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜನಗಣತಿಯಾಗಿದೆ. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ದೇಶದ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. </p>.<h3><strong>ಸ್ವಯಂ ಗಣತಿಗೂ ಅವಕಾಶ</strong></h3>.<p>2027ರ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಜನಗಣತಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಳಸಿ ಲಾಗಿನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ವಿವರ ಕೇಳುವ 33 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಮಾಹಿತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವಯಂ ಗಣತಿ ಐಡಿ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಗಣತಿದಾರರು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ನೀವು ಪಡೆದ ಐಡಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಅವರು ಆ ಐಡಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. </p>.<h3><strong>2 ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜನಗಣತಿ</strong></h3>.<p>2026 ಏಪ್ರಿಲ್ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಮೊದಲ 6 ತಿಂಗಳು, ಜನಗಣತಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂ ಗಣತಿ, ವಸತಿ, ಆಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ 2ನೇ ಹಂತದ ಗಣತಿಯು 2027ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವಲಸೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. </p>.<p><em><strong>ವಿವಿಧ ಸುದ್ದಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ</strong></em></p>.<div><p><strong>ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಆ್ಯಪ್ ಇಲ್ಲಿದೆ: <a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.tpml.pv">ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ </a>| <a href="https://apps.apple.com/in/app/prajavani-kannada-news-app/id1535764933">ಐಒಎಸ್</a> | <a href="https://whatsapp.com/channel/0029Va94OfB1dAw2Z4q5mK40">ವಾಟ್ಸ್ಆ್ಯಪ್</a>, <a href="https://www.twitter.com/prajavani">ಎಕ್ಸ್</a>, <a href="https://www.fb.com/prajavani.net">ಫೇಸ್ಬುಕ್</a> ಮತ್ತು <a href="https://www.instagram.com/prajavani">ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ</a>ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ.</strong></p></div>
<p>ಭಾರತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ. 2026ರ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 147 ಕೋಟಿ ತಲುಪಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.</p><p>ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೆ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇದೀಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ 16ನೇ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ 8ನೇ ಜನಗಣತಿಯಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಯಾವಾಗ? ಈವರೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಜನಗಣತಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ? 2026ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಗಣತಿಯ ವಿಶೇಷಗಳೇನು? ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.</p><p>ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜಾತಿಗಣತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. 1872ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯೋ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬಳಿಕ 1881ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪ್ಪನ್ ಅವರು ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.</p><p>ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 1872ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಹಲವು ಬಾರಿ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. 1824ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್ ಎಂಬುವವರಿಂದ ಅಲಹಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 1827 ರಿಂದ 1828ರ ನಡುವೆ ಬನಾರಸ್ನಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಜತಿಗಣತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.</p>.<h3><strong>ಜನಗಣತಿ ಎಂದರೇನು? </strong></h3>.<p>ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕ್ರೂಢೀಕರಿಸುವ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ಜನಗಣತಿ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಜನರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. </p>.<h3><strong>ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಿ</strong></h3>.<ul><li><p><strong>ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿ (1951)</strong> – ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 36.1 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 18.33</p></li><li><p><strong>2ನೇ ಜನಗಣತಿ (1961)</strong> – ದೇಶದ ಒಟ್ಟು 43.9 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 24.02 </p></li><li><p><strong>3ನೇ ಜನಗಣತಿ (1971)</strong> – ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 54.8 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 26.45</p></li><li><p><strong>4ನೇ ಜನಗಣತಿ (1981)</strong> – ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 68.3 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 36.23 </p></li><li><p><strong>5ನೇ ಜನಗಣತಿ (1991)</strong>– ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 84.6 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 52.21</p></li><li><p><strong>6ನೇ ಜನಗಣತಿ (2001)</strong> – ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 102.8 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 64.84</p></li><li><p><strong>7ನೇ ಜನಗಣತಿ (2011)</strong> – ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 121.08 ಕೋಟಿ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 73</p></li><li><p><strong>8ನೇ ಜನಗಣತಿ</strong>ಯು 2021ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್–19 ರಿಂದಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದೀಗ 2026ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.</p></li></ul>.<h3><strong>ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಿ</strong></h3>.<ul><li><p>1972, 1881, 1891, 1901, 1911, 1921, 1931 ಮತ್ತು 1941 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆದಿವೆ.</p></li></ul>.<h3><strong>2022ರ ಜನಗಣತಿಗೆ ಕೋವಿಡ್ ಕಂಟಕ</strong></h3>.<p>150 ವರ್ಷಗಳ ಜನಗಣತಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜನಗಣಿತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊವೀಡ್–19 ರೋಗಾಣುವಿನಿಂದ ವಿಶ್ವವು ತತ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಭಾರತಕ್ಕೂ ಇದರ ಬಿಸಿ ತಟ್ಟಿ ಲಾಕ್ಡೌನ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವೇಳೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ತುಂಬಲು ಸಚಿವಾಲಯ ಹೇಳಿತ್ತಾದರೂ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2022ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 141 ಕೋಟಿ ತಲುಪಿರಬಹುದೆಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. </p>.<h3><strong>ಡಿಜಿಟಲ್ ಜನಗಣತಿ ಎಂದರೇನು?</strong></h3>.<p>ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 1 (ಇಂದಿನಿಂದ) ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವೂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲು ಮನೆ–ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕುಟುಂಬದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದೀಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಕ ಗಣತಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಕಾಗದದ ಬಳಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಳಸಿ ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜನಗಣತಿಯಾಗಿದೆ. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ದೇಶದ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. </p>.<h3><strong>ಸ್ವಯಂ ಗಣತಿಗೂ ಅವಕಾಶ</strong></h3>.<p>2027ರ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಜನಗಣತಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಳಸಿ ಲಾಗಿನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ವಿವರ ಕೇಳುವ 33 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಮಾಹಿತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವಯಂ ಗಣತಿ ಐಡಿ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಗಣತಿದಾರರು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ನೀವು ಪಡೆದ ಐಡಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಅವರು ಆ ಐಡಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. </p>.<h3><strong>2 ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜನಗಣತಿ</strong></h3>.<p>2026 ಏಪ್ರಿಲ್ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಮೊದಲ 6 ತಿಂಗಳು, ಜನಗಣತಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂ ಗಣತಿ, ವಸತಿ, ಆಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ 2ನೇ ಹಂತದ ಗಣತಿಯು 2027ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವಲಸೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. </p>.<p><em><strong>ವಿವಿಧ ಸುದ್ದಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ</strong></em></p>.<div><p><strong>ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಆ್ಯಪ್ ಇಲ್ಲಿದೆ: <a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.tpml.pv">ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ </a>| <a href="https://apps.apple.com/in/app/prajavani-kannada-news-app/id1535764933">ಐಒಎಸ್</a> | <a href="https://whatsapp.com/channel/0029Va94OfB1dAw2Z4q5mK40">ವಾಟ್ಸ್ಆ್ಯಪ್</a>, <a href="https://www.twitter.com/prajavani">ಎಕ್ಸ್</a>, <a href="https://www.fb.com/prajavani.net">ಫೇಸ್ಬುಕ್</a> ಮತ್ತು <a href="https://www.instagram.com/prajavani">ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ</a>ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ.</strong></p></div>
