ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಪಂಪನ ಪಾಪವಾದರೂ ಏನು?

ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಿದ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಕವಿ ಪಂಪ. ಆದರೆ, ಜಾತಿ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಪಂಪ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಆದಿಕವಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೂ, ಪಂಪನಿಗೆ ಜಾತಿ–ಧರ್ಮದ ಬೆಂಬಲ ಇಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. . ಕೆಲವು ಕಾಲದಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಮಹಾಕವಿ ಪಂಪ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವಾದರೂ ಏನು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಸರಣಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪಂಪ ಕವಿಯ ಕಾವ್ಯದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಮನುಷ್ಯ ಜಾತಿ ತಾನೊಂದೆ ವಲಂ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಜಾತಿ ವಿರೋಧಿ ಸಮಾನತೆಯ ಪೋಷವಾಕ್ಯವಾದದ್ದು ಪಾಪವೆ? ಪ್ರಭುತ್ವದ ಜೊತೆಗಿದ್ದು ಎದುರಿಸಿದ ದ್ವಂದ್ವದ ತಳಮಳಗಳಲ್ಲೇ ಸೃಜನಶೀಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಆಕರ ಒದಗಿಸಿದ್ದು ಪಾಪವೆ? ವ್ಯಾಸ ಮಹಾಕವಿಯ ಮೂಲ ಮಹಾಭಾರತದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ’ವೆಂಬ ಮರು ಸಂಕಥನವಾಗಿಸಿದ್ದು ಪಾಪವೆ? ಇದೇ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದು ಪಾಪವೆ? ‘ಆದಿಪುರಾಣ’ದ ಭರತ–ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರಸಂಗದ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರದ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಆಯಾಮವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಪಾಪವೆ? ಇದೇ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೋಗ ಭ್ರಮೆಯ ಕವಚವನ್ನು ಕಳಚಿದ್ದು ಪಾಪವೆ? ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ, ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದದ್ದು ಪಾಪವೆ?

. ಹೀಗೆ ಸರಣಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನನ್ನ ನೋವಿನ ನದಿಯ ಅಲೆಗಳಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಳಮಳಗಳ ತವರಾಗಿಸಲು ಕಾರಣವಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪಂಪನಂಥ ಮಹಾಕವಿ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸದೆ ಇದ್ದದ್ದು, ಸ್ಮಾರಕ, ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ – ಹೀಗೆ ಯಾವುದೊಂದನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಹೋದದ್ದು ಒಂದು ಕಾರಣವಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯದಿಂದಲೂ ‘ಆದ್ಯ ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಯ’ ಬಾರದೆ ಹೋದದ್ದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ.

. ಹಾಗಾದರೆ ಮಹಾಕವಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸ್ಮಾರಕ, ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳೇ ಬೇಕೆ? ಬರೆದಿರುವ ಕಾವ್ಯಗಳೇ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆಯಲ್ಲವೆ? ಅವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಕವಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಲ್ಲವೆ? ಇದು ಕವಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವವಲ್ಲವೆ? ಈ ರೀತಿಯ ಆದರ್ಶಮಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿಸಲು, ಕವಿಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹ ತೋರದಿರುವ ಇಂದಿನ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯೇ ಮರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಇತರೆ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಂತಹ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗೌರವ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ ಪಂಪನಂತಹ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಎಂದೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೇರೆ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಸಂದ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅತೃಪ್ತಿ ಖಂಡಿತ ಅಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರವು ಅನೇಕ ಸಾಧಕರಿಗೆ ತೋರಿದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಡು ತ್ತೇನೆ, ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದೇ ಮಾದರಿಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗೌರವ, ಪಂಪ ಮಹಾಕವಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧಕ ರಿಗೂ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಆಶಯ.

. ‘ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಈಗ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಾಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ?’ ಎಂಬ ಮರು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ರೂಪದ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವುದು ನನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಹೌದು.

. ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ನನಗೆ ಪಂಪ ಮಹಾಕವಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ಮೂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರಣವಿರುವಂತೆಯೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣಗಳೂ ಇವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪಂಪಕವಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ‘ಆದಿಕವಿ’ಯೆಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಪಂಪನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೂ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯೂ ಇದೆ. ಆದರೆ, ‘ಮಹಾಕವಿ’ಯೆಂದು ಕರೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿವಾದಗಳಿಲ್ಲ. ‘ಆದಿಪುರಾಣ’ ಮತ್ತು ‘ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ’ (ಪಂಪ ಭಾರತ) ಎಂಬ ಎರಡು ಮಹತ್ವದ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪಂಪ, ತನ್ನ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಡತೆಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿರುವುದು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಜಾತಿ (ಕುಲ) ತಾರತಮ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಮುಖಾಮುಖಿ. ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತಿಯು ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ವಸ್ತು ವಿಷಯದ ಮೂಲಕವೇ ಇಂತಹ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಪಂಪ ಬಳಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಕರ್ಣನ ಪ್ರಸಂಗ. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಂಪ. ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಇದು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ! ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಮುಖಾಮುಖಿಯೆಂದರೆ, ಪ್ರಭುತ್ವದ ಜೊತೆಗಿದ್ದೂ ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವೈರುಧ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತ, ಮೀರುತ್ತ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದ ‘ಅಂತರ್ಗತ ಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರತಿರೋಧ.’ ಇವುಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲು ಬೇರೊಂದು ಲೇಖನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಲೇಖನದ ಆಶಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಸೂಚ್ಯಾಂಶವನ್ನಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

. ಈಗಾಗಲೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧಕರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಪಂಪ ಮಹಾಕವಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಖಾತೆಯ ಸಚಿವರಾದ ಶಿವರಾಜ ತಂಗಡಗಿಯವರಿಗೆ ಮನವಿ ಪತ್ರ ನೀಡಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ. ಅವರು ನನ್ನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಕಚೇರಿಯವರು ಕೊಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪಂಪ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ’ದ ವಿಷಯವೂ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಪಂಪ ಕಾಣಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ! ಸಚಿವರೇ ಆಶ್ವಾಸನೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಮೀರಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಉಚಿತವಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರನ್ನು ಖುದ್ದು ಕಂಡು ಮನವಿ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಪಂಪಕವಿಗೆ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸುವೆ. ಆದರೂ ಇದು ವಿನಾಯಿತಿಯಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪಂಪ ಕವಿ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಮಾಡಿದ ಮನವಿಯ ವಿಷಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಯ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರು ಗಮನಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ ಪ್ರತಿ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿರುವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಬಹುದಿತ್ತು.

. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಪಂಪ ನೆನಪಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪಂಪಕವಿಗೆ ಬಲಾಢ್ಯ ಅಥವಾ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜಾತಿ–ಧರ್ಮಗಳ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಲಾಬಿಯಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾತನ್ನು ಸಾಧಾರವಾಗಿಯೇ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳೆಲ್ಲ ಸೂಕ್ತವೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿದರೂ ಯಾವ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಬಲಾಢ್ಯ, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜಾತಿ ವಲಯಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪೀಠಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಬಲಾಢ್ಯ, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಧಕರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಹಾಗೂ ಪೀಠಗಳಿಗೆ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಅನುದಾನ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲರಲ್ಲದ ಸಾಧಕರ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಐದು, ಹತ್ತು, ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಲಕ್ಷಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನ ಅನುದಾನ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುವಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧಕರ ಬಗ್ಗೆ ಅಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯ ಇತರರಿಗೂ ಸಿಗಲಿ ಎಂದಷ್ಟೇ ನನ್ನ ಅಪೇಕ್ಷೆ.

. ತಾರತಮ್ಯ ಇರಬಾರದು ಮತ್ತು ಅರ್ಹರನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚೋಣ. ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯೋಣ. ಈಗ ನೋಡಿ. ಈ ವರ್ಷದ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂತೋಷ. ಆದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆಯೆ? ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಂಡಾಯ ಕವಿ ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರ, ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಾಹಿತಿ ಶಾಂತರಸ ಯಾಕೆ ನೆನಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ? ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ‘ಚಂಪಾ’ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲವೆ! ಮಲೆನಾಡಿನ ಲಂಕೇಶ್ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕಲ್ಲವೆ? ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಕೆಲವರಿಗೆ ಬಲಾಢ್ಯ, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜಾತಿ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಜಾತಿಯಿದ್ದರೂ ಲಾಬಿ ಇಲ್ಲ.

. ಕೊನೆಗೊಂದು ನೆನಪು: ಬಂಗಾರಪ್ಪನವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದೆ. ‘ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಟ್ರಸ್ಟ್’ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ. ಆನಂತರ ಬಂಗಾರಪ್ಪನವರಿಗೆ ‘ಸಾರ್, ಕುವೆಂಪು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ತುಂಬಾ ಉತ್ತಮ ಹೆಜ್ಜೆ. ಅದರಂತೆಯೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೇಂದ್ರೆ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕೂಡ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಬೇಕು?’ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರು ಒಪ್ಪಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಅದು ಸಮದೃಷ್ಟಿಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು.

. ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಆ್ಯಪ್ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ | ಐಒಎಸ್ | ವಾಟ್ಸ್ಆ್ಯಪ್ , ಎಕ್ಸ್ , ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ.

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಪಂಪನ ಪಾಪವಾದರೂ ಏನು?

ಚಿನಕುರುಳಿ ಕಾರ್ಟೂನು: ಮಂಗಳವಾರ, 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026

ಗುಂಡಣ್ಣ ಕಾರ್ಟೂನು: 2026ರ ಏ‍ಪ್ರಿಲ್ 21, ಮಂಗಳವಾರ

ಸುದ್ದಿ ಗುದ್ದು | ತಿಂಗಳೇಶ: ಮಂಗಳವಾರ, 21 ಏ‍‍ಪ್ರಿಲ್ 2026

ಚುರುಮುರಿ: ಜಲಸಂಧಿ

ನನಗೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ಮೂಡಲು ಕೊಹ್ಲಿಯೇ ಕಾರಣ: ಜೊಕೊವಿಚ್

IPL 2026| ಅಭಿಷೇಕ್ ಶರ್ಮಾ ಸ್ಟೋಟಕ ಶತಕ: ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎಚ್‌ಗೆ 47 ರನ್ ಗೆಲುವು

IPL 2026: 47 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕ ಸಿಡಿಸಿ ಕೊಹ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಸರಿಗಟ್ಟಿದ ಅಭಿಷೇಕ್

ಚೆನ್ನೈ ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಬರೆ; ಯುವ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಆಟಗಾರ ಆಯುಷ್ ಟೂರ್ನಿಯಿಂದಲೇ ನಿರ್ಗಮನ

ಒಳನೋಟ: ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂಕರೋದನ

ಒಳನೋಟ: ಗಿಗ್‌ ಕಾರ್ಮಿಕರದ್ದು ಬಗೆದಷ್ಟೂ ಬವಣೆ

ಒಳನೋಟ: ಬದುಕು ನುಂಗಿದ ಕೊಪ್ಪಳದ ಕರಿದೂಳು– ಇದು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅವಾಂತರ!

ಒಳನೋಟ: ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಕಾಡಂಚಿನ ಜನರ ನಿತ್ಯ ರೋದನ

ಚಿನಕುರುಳಿ ಕಾರ್ಟೂನು: ಮಂಗಳವಾರ, 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026

ಗುಂಡಣ್ಣ ಕಾರ್ಟೂನು: 2026ರ ಏ‍ಪ್ರಿಲ್ 21, ಮಂಗಳವಾರ

ಸುದ್ದಿ ಗುದ್ದು | ತಿಂಗಳೇಶ: ಮಂಗಳವಾರ, 21 ಏ‍‍ಪ್ರಿಲ್ 2026

ಚುರುಮುರಿ: ಜಲಸಂಧಿ