ಸೋಮವಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2019
23 °C
ಇಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದು ಉದ್ಯಮವೇ ಹೊರತು, ಓದುಗನಲ್ಲ

ಜೀವಸ್ಪರ್ಶದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು

Published:
Updated:

‘ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಕಲಿಕೆಯ ಮಂದಿರಗಳು. ಜನರ ವಿಮೋಚನೆಗೆ ಯುದ್ಧಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಲಿಕೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕಾರ್ಲ್‌ ಟಿ. ರೋವನ್‌. ಈ ಮಾತಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ನಮ್ಮ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ– ಅವು ಮಂದಿರಗಳಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ವಿಮೋಚನೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿಯೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಗಾಂಧಿ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಮೇಧಾವಿಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಹಿಂದೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅವು ಮೇಧಾವಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈಗ ಅಂಥದೊಂದು ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಈಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗೂ ರದ್ದಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಬೀಸುಹೇಳಿಕೆಯಾದರೂ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಜೊತೆ ಒಡನಾಟ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಓದುಗರು ಬಲ್ಲರು.

ಒಂದು ಮಾದರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಹೇಗಿರಬೇಕು? ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಓದುಗರು ಹಾಗೂ ಲೇಖಕರ ನಡುವಣ ಭೇಟಿಯ ತಾಣಗಳಾಗಬೇಕು. ಲೇಖಕರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕು. ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯಬೇಕು. ಓದುಗನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ಪರಿಣತನಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಲೈಬ್ರರಿಗಳು ಇರುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಕನ್ನಡದ ಯಾವ ಹೆಸರಾಂತ ಲೇಖಕರನ್ನಾದರೂ ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಕನ್ನಡದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳು ದೊರೆಯುವ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಯಾವುದಾದರೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಲೇಖಕರ ಬಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೆಯೇ? ಮೈಸೂರಿನ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಕುವೆಂಪು, ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ, ಪುತಿನ, ಬಿಎಂಶ್ರೀ ಮುಂತಾದ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಭೇಟಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದುದ್ದು ಹಾಗೂ ಜೆ.ಆರ್‌. ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರದಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದುದ್ದು– ಇಂಥ ಸಂಗತಿಗಳೆಲ್ಲ ಕೇವಲ ಈಗ ಓದಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿಯಷ್ಟೆ ನಮಗೆ ಉಳಿದಿರುವುದು. ‘ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮಿದುಳುಗಳು’ ಎನ್ನುವುದು ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇವತ್ತಿನ ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಜಡತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ಮೆದುಳುಗಳು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವುದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು.

ಒಂದು ಊರಿನ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಆದರೆ, ಎರಡನ್ನೂ ನಾವು ಬರಡು ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಎದುರು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಬರಡು ಹಸುಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗತಾಲಯಗಳಾಗಿ ಉಸಿರು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ‘ಒಂದು ಉದ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ನಿನಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಮಾರ್ಕಸ್‌ ಟುಲಿಯಸ್ ಸಿಸೆರೊ. ಆಧುನಿಕ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನೋಡಿ: ಉದ್ಯಾನಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೇವೆ; ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಕೊರಳುಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಹಿಸುಕುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿಯೂ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ಕಾಲದ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಬದಲಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಈಗ ಅವುಗಳು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಜೈಲುಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. ಕಾಲದ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಬದಲಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಅದು, ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸುಲಭ ಲಭ್ಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ರೈತನೊಬ್ಬ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಸವಲತ್ತುಗಳ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳ ಮನೋವಿಕಾಸ–ರಂಜನೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕು.

ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರೆ, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೀರುವುದು. ವಿಶ್ವದ ಮಾದರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಈಗ ಪುಸ್ತಕಾಲಯಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಮಾಹಿತಿ–ಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಅವು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸಿನಿಮಾಸಕ್ತನೊಬ್ಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ಈ ಲೈಬ್ರರಿಗಳು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸಹೃದಯ ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲ ರೂಪದ ಮಾಹಿತಿಯೂ (ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು, ಇ–ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಭೂಪಟಗಳು, ವಿಡಿಯೊಗಳು) ಅಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದೂಮುಕ್ಕಾಲು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂಚಾಯಿತಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ಲೈಬ್ರರಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳುವುದು ಬೇಡ. ಓದುಗರಿಗೆ ಮೇಜು– ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದು ನಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಓದುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಹಬಾಧೆ ಉಂಟಾದರೆ ಅದನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಕಾಫಿಯನ್ನೋ ತಂಪು ಪಾನೀಯವನ್ನೋ ಸೇವಿಸುತ್ತ ಪುಸ್ತಕ ಓದಬಯಸುವುದು ಭಾರತದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕಂತೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಉಳಿದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದುಗ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಲಿಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಗಳಿಲ್ಲ.

ಲೈಬ್ರರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆಪ ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಲೈಬ್ರರಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಈಗಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಿಯೇ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಆ ಮೊತ್ತ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದುದು ಓದುಗ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಓದುಗನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಕನಿದ್ದಾನೆ. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ದಂಧೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾಶಕರಿಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇಲಾಖೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಈಗಲೂ ಓದುಗರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಲೈಬ್ರರಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿನಲಂಚಗುಳಿತನಕ್ಕೆ ಹೇಸಿ ಅಂತರ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಓದುಗರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹಪಹಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದು ಉದ್ಯಮವೇ ಹೊರತು, ಸಹೃದಯಿ ಓದುಗನಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್‌ 14ರಿಂದ 21ರ ಅವಧಿಯನ್ನು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸಪ್ತಾಹ’ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಭಾಷಣ, ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಉಳಿದಂತೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ನಿದ್ದೆಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಉಳಿದಿರುವುದು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು. ಒಂದು, ಇರುವ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪಾಂತರಿಸುವುದು. ಆ ಮೂಲಕ ಲೈಬ್ರರಿಗಳನ್ನು ಜನಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯ ಮಾರ್ಗ– ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಹೊರೆ ಕೊಂಚ ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಿರುವ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಂದ ಪುಸ್ತಕಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಲೀ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೀ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಯಾರಿಗೇನೂ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲ.

Post Comments (+)