Web Exclusive: ಧ್ವನಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ಅಪೂರ್ವ ಮಾದರಿ ಕಲಬುರಗಿ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿ

ಕಲಬುರಗಿ : ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ ಕಲಬುರಗಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು 18 ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಹಲವು ಭವ್ಯ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕುತೂಹಲದ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಹಮನಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ 1362ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿ. ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನನಾಗಿದ್ದ ಹಸನ್ ಗಂಗೂ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೈಪುಣ್ಯವುಳ್ಳ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಾಯವ್ಯ ಪರ್ಶಿಯಾದ ಕ್ಹಾಜ್ಜಿನ್ ಪ್ರಾಂತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಮಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ ಬಿನ್ ಮನ್ಸೂರ್ ಕಾಜ್ಹಿನ್ ಎಂಬುವನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ತನ್ನ ಬಹು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಸೀದಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಮಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ ಕಲಬುರಗಿಗೆ ಬಂದು ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ.

ಬಹಮನಿಗಳು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾದ ವಿದ್ಯುತ್, ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ಇಲ್ಲದ ಕಾಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಮಸೀದಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅದರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತ ಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಕೇಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಹಸನ್ ಗಂಗೂನ ಬಯಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಪ್ರತಿಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಮಹಮ್ಮದ್ ರಫಿಯು ವಿಜಯಪುರದ ಗೋಲಗುಂಬಜ್ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದವರೆಗೆ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲಬುರಗಿಯ ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ. ಇಂದಿಗೂ ಮಸೀದಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಚಿಗೂ ಧ್ವನಿ ಕೇಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುಕ್ರವಾರ ನಡೆಯುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಮಸೀದಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಮಾನುಗಳು ಇವೆ. ಈ ಕಮಾನುಗಳು ಸರಿಸಮನಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಕಟ್ಟಡದ ಭಾರವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಹಂಚುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲವನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 140 ಸ್ತಂಭಗಳುಳ್ಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವಿದೆ. 5 ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು 63 ಗುಮ್ಮಟಗಳಿವೆ.

. ತಳಪಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಮಿಹರಬ್ ಇದೆ. ಈ ಮಸೀದಿಯ ಕಟ್ಟಡದ ಹೊರ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ನಮೂನೆಯ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಕಮಾನುಗಳಿವೆ. ಕೆಲವುಗಳಿಗೆ ಜಾಲಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಕದ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಕಡೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ 13 ಕಮಾನುಗಳಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಂಬತ್ತು ಕಮಾನುಗಳ ಏಕಸಾಲಿದೆ. ಒಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಕಮಾನುಗಳು 12 ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಅದರ ಅಳತೆ ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ 63.80 ಮೀ. ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ 50.12 ಮೀ. ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೊರ ಅಂಚಿನ ಹಜಾರಿನ ಕಮಾನುಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.

ಬಹಮನಿ ಕಾಲದ ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆಯ ಶಾಸನವು ಕೋಟೆಯ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿಯ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಂಟಪದ ಎಡಗೋಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಹಾಜಿ ಹುಸೇನ್ ಲಾಹಿಜಾನೀ ಅವರ ಪುತ್ರ ಹಾಜಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅವರು ಕ್ರಿಶ 1421–22ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿಯ ರಚನೆಯ ಕೌಶಲದ ಕುರಿತು ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ರಾಜ್ಯ ಪತ್ರಾಗಾರ ಇಲಾಖೆಯ ಕಲಬುರಗಿಯ ವಿಭಾಗದ ಹಿರಿಯ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕ ವೀರಶೆಟ್ಟಿ ಗಾರಂಪಳ್ಳಿ, ‘ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಾದ ಅಂಗಣ (ಸಹನ್) ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರ ಮುಚ್ಚಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊರಾಂಗಣ ಅಂಗಣ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಮಾದರಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞ, ಬಹಮನಿ ಕೋಟೆಯ ಕುರಿತು ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಸಂಶೋಧನೆ ಮಂಡಿಸಿರುವ ಪ್ರೊ.ಶಂಭುಲಿಂಗ ವಾಣಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, ‘ಇಡೀ ಬಹಮನಿ ಕೋಟೆಗೆ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿಯು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಳೆ ತಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಂದಾಗ ಈ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು ತನ್ನ ಜಡತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೋಟೆ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಧ್ವನಿ, ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಕೋಟೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತುರ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೋಟೆ ಹಾಗೂ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು’ ಎಂದರು.

. ಸ್ಪೇನ್ನ ಮಸೀದಿಯ ಪ್ರೇರಣೆ

ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಕಲಬುರಗಿ ಕೋಟೆ ಆವರಣದ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿಯು ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದ ‘ಗ್ರೇಟ್ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಕೋರ್ಡೋಬಾ’ ಮಸೀದಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಮಸೀದಿಯ ಮೂಲ ರಚನೆಯು ಕ್ರಿ.ಶ. 787ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅದಾದ ಬಳಿಕವೂ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಆ ಮಸೀದಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಅಪರೂಪದ ಕಲಾಕೌಶಲಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಮಸೀದಿಯು ಗಾಥಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿಯು ಇಂಡೋ–ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

. ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಆ್ಯಪ್ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ | ಐಒಎಸ್ | ವಾಟ್ಸ್ಆ್ಯಪ್ , ಎಕ್ಸ್ , ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ.

Web Exclusive: ಧ್ವನಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ಅಪೂರ್ವ ಮಾದರಿ ಕಲಬುರಗಿ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿ

ಚಿನಕುರುಳಿ: ಸೋಮವಾರ, 16 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2026

ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕ ಸುಬ್ಬಾರೆಡ್ಡಿ ಆಯ್ಕೆ ಅಸಿಂಧು: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು

ಗುಂಡಣ್ಣ: ಸೋಮವಾರ, 16 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2026

ಅಸ್ಸಾಂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌: ರಾಜೀನಾಮೆ ಹಿಂಪಡೆದ ಭೂಪೇನ್‌ ಬೋರಾ

T20 World Cup: ಲೀಗ್‌ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ?

ಭರತ್‌ಗೆ ಖೇಲ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಉಭಯ ತಂಡಗಳ ‘ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿ’ ಅಂತ್ಯ?: ಭಾರತ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸಾಟಿಯಾಗದ ಪಾಕ್‌ ಪಡೆ

ಐಟಿಎಫ್‌ ಮಹಿಳಾ ಓಪನ್‌ ಮುಖ್ಯಸುತ್ತು ಇಂದಿನಿಂದ: ಸಹಜಾ,ಶ್ರೀವಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ನಿರೀಕ್ಷೆ

ಒಳನೋಟ: ಕಿನ್ನಾಳ ಕಲೆಗೀಗ ಯುವೋತ್ಸಾಹ

ಒಳನೋಟ: ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ನಡುವೆ ದಾಖಲೆಯ ಗಳಿಕೆ

ಒಳನೋಟ: ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಳಿತ; ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಬರೆ

ಒಳನೋಟ | ಕುಸಿದ ಬೆಲೆ: ರಬ್ಬರ್‌ ಉಳಿಯುವುದೇ?

ಚಿನಕುರುಳಿ: ಸೋಮವಾರ, 16 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2026

ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕ ಸುಬ್ಬಾರೆಡ್ಡಿ ಆಯ್ಕೆ ಅಸಿಂಧು: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು

ಗುಂಡಣ್ಣ: ಸೋಮವಾರ, 16 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2026

ಅಸ್ಸಾಂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌: ರಾಜೀನಾಮೆ ಹಿಂಪಡೆದ ಭೂಪೇನ್‌ ಬೋರಾ