ಶುಕ್ರವಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2020
28 °C

ದಿನದ ಸೂಕ್ತಿ | ಸಜ್ಜನ ಯಾರು?

ಎಸ್‌. ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶ ಪಂಡಿತ್‌ Updated:

ಅಕ್ಷರ ಗಾತ್ರ : | |

Prajavani

ವ್ಯಸನೇsನುದ್ವಿಗ್ನಾ ವಿಭವೇsಗರ್ವಿತಾ ಭಯೇ ಧೀರಾಃ ।

ಭವಂತ್ಯಭಿನ್ನಸ್ವಭಾವಾಃ ಸಮೇಷು ವಿಷಮೇಷು ಸತ್ಪುರುಷಾಃ ।।

ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಹೀಗೆ:

‘ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬೇಸರಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಹಣವಿದ್ದರೆ ಗರ್ವಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಭಯದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ – ಹೀಗೆ ಕಷ್ಟಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರು ಒಂದೇ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ'.

ನಾವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದೇವೆ, ದೃಢವಾಗಿದ್ದೇವೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿದ್ದೇವೆ – ಎಂದು ಯಾವಾಗ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ? ಬಿರುಗಾಳಿ ಬಂದಾಗಲೇ ಅಲ್ಲವೆ? ಅದನ್ನೇ ಸುಭಾಷಿತ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು.

ಈಗ ಯಾರನ್ನಾದರೂ 'ಏನಯ್ಯಾ! ಹೇಗಿದ್ದೀಯಾ?' ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ಅವರು 'ಅಯ್ಯೋ! ಈ ದುರಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿರುವುದು, ಭಯದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ' ಎನ್ನುವುದು ಸಹಜವಷ್ಟೆ! ಆದರೆ ಸುಭಾಷಿತ ಈ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. 'ಅಲ್ಲಯ್ಯಾ! ಸುಖ ಇರುವಾಗ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿರುವುದು ಏನು ವಿಶೇಷ; ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗಲೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ದಿಟವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಲಕ್ಷಣ' ಎನ್ನುತ್ತಿದೆ ಅದು.

ಯಾವ ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವ ಯಾವ ರೀತಿಯ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತೇವೆ – ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸುಭಾಷಿತ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.

ಸಂಕಟ ಎದುರಾದಾಗ ಬೇಸರ ಮೂಡುತ್ತದೆ; ಹಣ ಸೇರಿದಾಗ ಗರ್ವ ಹೆಗಲೇರುತ್ತದೆ; ಭಯ ಎನ್ನುವುದೇ ಧೈರ್ಯದ ಅಭಾವ.

ಆದರೆ ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನ, ಎಂದರೆ ಸುಸಂಸ್ಕೃತನು ಹೇಗಿರುತ್ತಾನೆ? ಸುಭಾಷಿತ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ:

ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬೇಸರ ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಬೇಸರವೂ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಜ್ಜನ ಹಾಗೆ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಲಾರ; ವಿಚಾರವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. 

ಹಣ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಪನಲ್ಲಿ ಗರ್ವವೂ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಜ್ಜನನಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯಮವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಅವನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿನಾಶ ಆಗದು.

ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಯ, ಆತಂಕಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ನೋಡಿ – ಕೊರೊನಾ ಹುಟ್ಟಿಸಿರುವ ಆತಂಕವೇನು ಕಡಿಮೆ ಸ್ವರೂಪದ್ದೇ? ಆದರೆ ಸಜ್ಜನ ಎಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಧೃತಿಗೆಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಎಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಸಜ್ಜನರು ಸಮಭಾವದಲ್ಲಿ, ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಎನ್ನುವುದು ಸುಭಾಷಿತದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನಂಬಿಕೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಕಲ್ಪನೆ ಕಣ್ಣಿನ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲರೂ ಹೆದರುವಂಥ ಹಾವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಇಷ್ಟಪಡುವಂಥ ಚಂದ್ರನನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಗರ್ವವೇನಿಲ್ಲ. ಅವನು ರುಂಡಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಹಾಗೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಮೈಲಿಗೆಯಿಲ್ಲ. ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯಿದ್ದಾಳೆ; ಆದರೆ ಪಾವಿತ್ರ್ಯದ ಭಾರ ಅವನಿಗಿಲ್ಲ. ಮೈಗೆಲ್ಲ ಬೂದಿಯನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಜುಗುಪ್ಸೆಯಿಲ್ಲ. ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಶರೀರದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಮೈ ಪುಳಕವೇನೂ ಇರದು. ಹಿತವನ್ನೂ ಅಹಿತವನ್ನೂ ಹೀಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣಬಲ್ಲವನು ಶಿವ.

ಸುಭಾಷಿತ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಸಜ್ಜನನೂ ಸಾಧಿಸಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು.

ಈ ಪದ್ಯ ಹಾಲನ ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿಪದ್ಯದ ಸಂಸ್ಕೃತರೂಪ.

ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಕೇಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಪುಟವನ್ನು ಲೈಕ್ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಗಳ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ಸ್ ಪಡೆಯಿರಿ.

ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯನ್ನು ಟ್ವಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ.

ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಸುದ್ದಿಗಳ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ಸ್ ಪಡೆಯಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.

ಈ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು