<p><strong>ಚಿತ್ರ–ಬರಹ: ಶೇಖರ್ ಗೌಳೇರ್</strong> </p> <p>ಶ್ರೀ ಶೈಲಂನ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಅಜ್ಞಾತ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟೆ. ಹಾದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪಚ್ಚೆ ಪೈರುಗಳು ನಳನಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಬೆಟ್ಟ ಏರಿ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಅವಕು ಜಲಾಶಯ ದಾಟಿ, ಬಸ್ಸು ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಕಮಾನಿನ ದೊಡ್ಡ ಬೋರ್ಡಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಎಂದು ಬರೆದಿತ್ತು.</p>.<p>ಗುಹೆ ನೋಡಲು ಯಾವ ಬೆಟ್ಟದ ಕಡೆ ಹೋಗಬೇಕೆನ್ನುವ ಅನುಮಾನ ಕಾಡಿತ್ತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ 40 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬುದ್ಧನ ಶ್ವೇತ ಪ್ರತಿಮೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು. ತುಸು ದೂರದಲ್ಲಿ ಗಿಡ, ಮರ, ಉದ್ಯಾನ, ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ ಎದುರಾದವು. ಅದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಬಾವಿಯಂಥ ಜಾಗ. ಹತ್ತು ಮೀಟರ್ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿದು, ಏಣಿ ಮೂಲಕ ಬಾಯ್ದೆರದ ಸುರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿಯ ಸಂಶೋಧಕ ಗುಹಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಗೇಬರ್ ಹೆಸರಿನ ಸಭಾಂಗಣ ದಾಟಿ ಮುನ್ನಡೆದೆ.</p>.<p>ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು, ಪಾಟಿಕಲ್ಲು, ಗ್ರಾನೈಟ್ಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಿತ್ತಾರಗಳು ಗುಹೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೆಲ ತಗ್ಗು, ಉಬ್ಬಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹಾಸುಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದ್ದರು. ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಸೇತುವೆಯಂಥ ದಾಟು ಹಾದಿಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದವು. ಅದು ಕತ್ತಲೆಯ ಗುಹೆಯಂತೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕಿನ್ನರಲೋಕದಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಳಗೆ 3 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಸುರಂಗವಿದ್ದರೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಇದ್ದುದು ಒಂದೂವರೆ ಕಿ.ಮೀ. ವರೆಗೆ. ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದೇ ಸಾಹಸದ ಕೆಲಸ. ಸುಸ್ತಾದಾಗ ಕೆಲವು ಕಡೆ ವಿಶ್ರಮಿಸಲು ಜಾಗವಿತ್ತು. ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಎಣಿಸುತ್ತ ನಡೆದರೆ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾರು ಕಡೆ ಕವಲೊಡೆದ ಸುರಂಗಗಳಿದ್ದವು. ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾವ ಸುರಂಗ ನೋಡಬೇಕು, ಯಾವುದನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ, ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಿಂಡಿ, ಸಂತರ ಶಯ್ಯಾಗೃಹ, ಆಲದಮರದ ಬಿಳಲು, ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲು, ಮನ ಮಂದಿರ, ಕೋಟಿ ಲಿಂಗ ಹಾಗೂ ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ ಇವು ಗುಹೆಯೊಳಗಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಿತ್ತಾರಗಳು.</p>.<p>ನೂರು ಚದರಡಿ ವಿಸ್ತಾರದ ಮಂಟಪ, ಮದುವೆ ಮನೆಯಂತೆ ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡಿತ್ತು. ಗುಹೆಯ ಹೊರಗೆ ಗಾಳಿ ಯಂತ್ರಗಳಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಿಂದ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನ ಹವೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತವೆ.</p>.<p>ಕಿರಿದಾದ ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ ನೆಲ ಕೆಸರುಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಜಾರುತ್ತಿದ್ದವು. ರಾಡಿ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶೂ ಕಳಚಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಮುನ್ನಡೆದೆ. ಅಂಟು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಕಪ್ಪು ಅರ್ಲು ದಾಟುವುದೇ ದುಸ್ತರವಾಗಿತ್ತು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹಿಡಿದು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎದುರಿನಿಂದ ಬಂದ ಹುಡುಗರು ‘ಮುಂದೆ ಭಾರೀ ಕೆಸರಿದೆ, ಹುಷಾರು’ ಎಂದರು. ಅಂತೂ ದಾಟಿದೆ. ಎರಡು ಕಡೆ ಸುರಂಗಗಳು ಕವಲೊಡೆದವು. ಎಡಕ್ಕೆ ಮನ ಮಂದಿರ (ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಾಲು) ಬಲಕ್ಕೆ ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆಯ ಸುರಂಗಗಳು ಬಣ್ಣದ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು.</p>.<p>ಮನ ಮಂದಿರದ ಕಡೆ ನುಸುಳಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕತ್ತಲು, ರಾಡಿ, ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸುರಂಗ. ಕುಳಿತು, ತೆವಳಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಹೋದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಚು, ಹೆಡ್ಲೈಟ್ ಇತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾಲೋಕ ಎದುರಾಯಿತು. ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಗೊಂಚಲಿನಂಥ, ಕೊಬ್ಬರಿ ಗಿಟುಕದಂಥ ತೊಂಗಲು ಶಿಲೆಗಳು ನೇತು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಸೂಜಿ ಮೊನೆಯಂಥ ಅವುಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಹಾಲಿನಂಥ ಹನಿ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸ್ಟಲಾಗ್ಮೈಟ್ ತೊಂಗಲು ಶಿಲೆ ಸಾಲು ಕಂಬಗಳಂತೆ ಹುತ್ತದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳೇ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಾಲು.</p>.<p><strong>ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ</strong></p>.<p>ಬಿಲಂ ಗುಹೆಯ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವೇ ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ. ಗುಹೆಯು ಅತಿ ತಗ್ಗಾದ 30 ಮೀಟರ್ ಆಳದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದಂತೂ ಕಠಿಣ. ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಸರು ತುಳಿದು ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದವರು, ಗುಡ್ಡ-ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವ ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಇದೇನು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನೀರು ತಗ್ಗಿನ ಕಡೆ ಜಿನುಗುತ್ತದೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ತಾಜಾ ಸಿಹಿನೀರಿನ ತೊರೆ, ಜಲಪಾತ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಸಾಧ್ಯ ಕತ್ತಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವದು. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಇರಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಹೀಗೆ ಸತತ ಎರಡು ಗಂಟೆ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳ ಮಾಯಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋದ ಸಮಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ರೋಮಾಂಚನವಾಗುತ್ತದೆ.</p>.<p>ಅವಕು ಜಲಾಶಯವಿರುವ ಸುತ್ತ ಎರ್ರಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಣಿ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶ. ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿ ಪೆನ್ನಾರ್ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿಯ ನೀರು ಬಿಲಂ ಗುಹಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ಗುಹೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವೆಂದು ಭೂಗರ್ಭ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.</p>.<p>ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದಾಗ ಅವು ಕರಗಿ ಗುಳ್ಳೆ ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತದ ನೀರು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದಾಗ ಶಿಲೆಗಳು ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬೆಣಚು, ಬಸಾಲ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲು ಮಾತ್ರ ಕರಗದೆ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಛಾವಣಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ-ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಲಂ ಎಂದರೆ ಬಿಲ. ಇಲಿ, ಹೆಗ್ಗಣ, ಹಾವು ವಾಸಿಸುವ ಬಿಲಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಅದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಿಲಂ ಗುಹೆ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಬಿಲಂ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವೂ ಇದೆ.</p>.<p><strong>ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ</strong></p>.<p>ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿಯೂ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ ಮುನಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಮಡಕೆ ಚೂರುಗಳಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರೂ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕವಾಗಿ ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು 1884ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೂಗರ್ಭ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟೆಯವರು ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಗುಹೆಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಅವರು ಆ ಗುಹೆಗಳ ಪಾತಾಳ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು.</p>.<p>ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ 1982-84ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ಗೇಬರ್ ತನ್ನ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ವೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ತಂಡದವರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ತಿಪ್ಪೆಗುಂಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು.</p>.<p>1988ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಗುಹಾ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 1999ರಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸರೂಪ ನೀಡಿತು. 2003ರಲ್ಲಿ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ನೋಡಲು ಮುಕ್ತವಾದವು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಗಳು ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅವು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಹಾ ಸಂಕೀರ್ಣವೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿವೆ.</p>.<p>ಮೇಘಾಲಯದ ಜಯಂತಿಯಾ ಬೆಟ್ಟದ ಕ್ರೆಮ್ ಲಿಯಾತ್ ಪ್ರಾಹ್ ಗುಹೆಗಳು 30 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 2ನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ. </p>.<div><p><strong>ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಆ್ಯಪ್ ಇಲ್ಲಿದೆ: <a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.tpml.pv">ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ </a>| <a href="https://apps.apple.com/in/app/prajavani-kannada-news-app/id1535764933">ಐಒಎಸ್</a> | <a href="https://whatsapp.com/channel/0029Va94OfB1dAw2Z4q5mK40">ವಾಟ್ಸ್ಆ್ಯಪ್</a>, <a href="https://www.twitter.com/prajavani">ಎಕ್ಸ್</a>, <a href="https://www.fb.com/prajavani.net">ಫೇಸ್ಬುಕ್</a> ಮತ್ತು <a href="https://www.instagram.com/prajavani">ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ</a>ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ.</strong></p></div>
<p><strong>ಚಿತ್ರ–ಬರಹ: ಶೇಖರ್ ಗೌಳೇರ್</strong> </p> <p>ಶ್ರೀ ಶೈಲಂನ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಅಜ್ಞಾತ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟೆ. ಹಾದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪಚ್ಚೆ ಪೈರುಗಳು ನಳನಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಬೆಟ್ಟ ಏರಿ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಅವಕು ಜಲಾಶಯ ದಾಟಿ, ಬಸ್ಸು ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಕಮಾನಿನ ದೊಡ್ಡ ಬೋರ್ಡಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಎಂದು ಬರೆದಿತ್ತು.</p>.<p>ಗುಹೆ ನೋಡಲು ಯಾವ ಬೆಟ್ಟದ ಕಡೆ ಹೋಗಬೇಕೆನ್ನುವ ಅನುಮಾನ ಕಾಡಿತ್ತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ 40 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬುದ್ಧನ ಶ್ವೇತ ಪ್ರತಿಮೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು. ತುಸು ದೂರದಲ್ಲಿ ಗಿಡ, ಮರ, ಉದ್ಯಾನ, ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ ಎದುರಾದವು. ಅದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಬಾವಿಯಂಥ ಜಾಗ. ಹತ್ತು ಮೀಟರ್ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿದು, ಏಣಿ ಮೂಲಕ ಬಾಯ್ದೆರದ ಸುರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿಯ ಸಂಶೋಧಕ ಗುಹಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಗೇಬರ್ ಹೆಸರಿನ ಸಭಾಂಗಣ ದಾಟಿ ಮುನ್ನಡೆದೆ.</p>.<p>ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು, ಪಾಟಿಕಲ್ಲು, ಗ್ರಾನೈಟ್ಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಿತ್ತಾರಗಳು ಗುಹೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೆಲ ತಗ್ಗು, ಉಬ್ಬಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹಾಸುಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದ್ದರು. ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಸೇತುವೆಯಂಥ ದಾಟು ಹಾದಿಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದವು. ಅದು ಕತ್ತಲೆಯ ಗುಹೆಯಂತೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕಿನ್ನರಲೋಕದಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಳಗೆ 3 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಸುರಂಗವಿದ್ದರೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಇದ್ದುದು ಒಂದೂವರೆ ಕಿ.ಮೀ. ವರೆಗೆ. ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದೇ ಸಾಹಸದ ಕೆಲಸ. ಸುಸ್ತಾದಾಗ ಕೆಲವು ಕಡೆ ವಿಶ್ರಮಿಸಲು ಜಾಗವಿತ್ತು. ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಎಣಿಸುತ್ತ ನಡೆದರೆ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾರು ಕಡೆ ಕವಲೊಡೆದ ಸುರಂಗಗಳಿದ್ದವು. ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾವ ಸುರಂಗ ನೋಡಬೇಕು, ಯಾವುದನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ, ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಿಂಡಿ, ಸಂತರ ಶಯ್ಯಾಗೃಹ, ಆಲದಮರದ ಬಿಳಲು, ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲು, ಮನ ಮಂದಿರ, ಕೋಟಿ ಲಿಂಗ ಹಾಗೂ ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ ಇವು ಗುಹೆಯೊಳಗಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಿತ್ತಾರಗಳು.</p>.<p>ನೂರು ಚದರಡಿ ವಿಸ್ತಾರದ ಮಂಟಪ, ಮದುವೆ ಮನೆಯಂತೆ ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡಿತ್ತು. ಗುಹೆಯ ಹೊರಗೆ ಗಾಳಿ ಯಂತ್ರಗಳಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಿಂದ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನ ಹವೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತವೆ.</p>.<p>ಕಿರಿದಾದ ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ ನೆಲ ಕೆಸರುಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಜಾರುತ್ತಿದ್ದವು. ರಾಡಿ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶೂ ಕಳಚಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಮುನ್ನಡೆದೆ. ಅಂಟು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಕಪ್ಪು ಅರ್ಲು ದಾಟುವುದೇ ದುಸ್ತರವಾಗಿತ್ತು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹಿಡಿದು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎದುರಿನಿಂದ ಬಂದ ಹುಡುಗರು ‘ಮುಂದೆ ಭಾರೀ ಕೆಸರಿದೆ, ಹುಷಾರು’ ಎಂದರು. ಅಂತೂ ದಾಟಿದೆ. ಎರಡು ಕಡೆ ಸುರಂಗಗಳು ಕವಲೊಡೆದವು. ಎಡಕ್ಕೆ ಮನ ಮಂದಿರ (ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಾಲು) ಬಲಕ್ಕೆ ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆಯ ಸುರಂಗಗಳು ಬಣ್ಣದ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು.</p>.<p>ಮನ ಮಂದಿರದ ಕಡೆ ನುಸುಳಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕತ್ತಲು, ರಾಡಿ, ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸುರಂಗ. ಕುಳಿತು, ತೆವಳಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಹೋದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಚು, ಹೆಡ್ಲೈಟ್ ಇತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾಲೋಕ ಎದುರಾಯಿತು. ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಗೊಂಚಲಿನಂಥ, ಕೊಬ್ಬರಿ ಗಿಟುಕದಂಥ ತೊಂಗಲು ಶಿಲೆಗಳು ನೇತು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಸೂಜಿ ಮೊನೆಯಂಥ ಅವುಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಹಾಲಿನಂಥ ಹನಿ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸ್ಟಲಾಗ್ಮೈಟ್ ತೊಂಗಲು ಶಿಲೆ ಸಾಲು ಕಂಬಗಳಂತೆ ಹುತ್ತದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳೇ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಾಲು.</p>.<p><strong>ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ</strong></p>.<p>ಬಿಲಂ ಗುಹೆಯ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವೇ ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ. ಗುಹೆಯು ಅತಿ ತಗ್ಗಾದ 30 ಮೀಟರ್ ಆಳದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದಂತೂ ಕಠಿಣ. ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಸರು ತುಳಿದು ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದವರು, ಗುಡ್ಡ-ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವ ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಇದೇನು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನೀರು ತಗ್ಗಿನ ಕಡೆ ಜಿನುಗುತ್ತದೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ತಾಜಾ ಸಿಹಿನೀರಿನ ತೊರೆ, ಜಲಪಾತ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಸಾಧ್ಯ ಕತ್ತಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವದು. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಇರಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಹೀಗೆ ಸತತ ಎರಡು ಗಂಟೆ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳ ಮಾಯಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋದ ಸಮಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ರೋಮಾಂಚನವಾಗುತ್ತದೆ.</p>.<p>ಅವಕು ಜಲಾಶಯವಿರುವ ಸುತ್ತ ಎರ್ರಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಣಿ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶ. ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿ ಪೆನ್ನಾರ್ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿಯ ನೀರು ಬಿಲಂ ಗುಹಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ಗುಹೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವೆಂದು ಭೂಗರ್ಭ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.</p>.<p>ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದಾಗ ಅವು ಕರಗಿ ಗುಳ್ಳೆ ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತದ ನೀರು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದಾಗ ಶಿಲೆಗಳು ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬೆಣಚು, ಬಸಾಲ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲು ಮಾತ್ರ ಕರಗದೆ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಛಾವಣಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ-ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಲಂ ಎಂದರೆ ಬಿಲ. ಇಲಿ, ಹೆಗ್ಗಣ, ಹಾವು ವಾಸಿಸುವ ಬಿಲಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಅದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಿಲಂ ಗುಹೆ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಬಿಲಂ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವೂ ಇದೆ.</p>.<p><strong>ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ</strong></p>.<p>ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿಯೂ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ ಮುನಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಮಡಕೆ ಚೂರುಗಳಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರೂ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕವಾಗಿ ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು 1884ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೂಗರ್ಭ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟೆಯವರು ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಗುಹೆಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಅವರು ಆ ಗುಹೆಗಳ ಪಾತಾಳ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು.</p>.<p>ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ 1982-84ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ಗೇಬರ್ ತನ್ನ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ವೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ತಂಡದವರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ತಿಪ್ಪೆಗುಂಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು.</p>.<p>1988ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಗುಹಾ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 1999ರಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸರೂಪ ನೀಡಿತು. 2003ರಲ್ಲಿ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ನೋಡಲು ಮುಕ್ತವಾದವು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಗಳು ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅವು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಹಾ ಸಂಕೀರ್ಣವೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿವೆ.</p>.<p>ಮೇಘಾಲಯದ ಜಯಂತಿಯಾ ಬೆಟ್ಟದ ಕ್ರೆಮ್ ಲಿಯಾತ್ ಪ್ರಾಹ್ ಗುಹೆಗಳು 30 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಬಿಲಂ ಗುಹೆಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 2ನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ. </p>.<div><p><strong>ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಆ್ಯಪ್ ಇಲ್ಲಿದೆ: <a href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.tpml.pv">ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ </a>| <a href="https://apps.apple.com/in/app/prajavani-kannada-news-app/id1535764933">ಐಒಎಸ್</a> | <a href="https://whatsapp.com/channel/0029Va94OfB1dAw2Z4q5mK40">ವಾಟ್ಸ್ಆ್ಯಪ್</a>, <a href="https://www.twitter.com/prajavani">ಎಕ್ಸ್</a>, <a href="https://www.fb.com/prajavani.net">ಫೇಸ್ಬುಕ್</a> ಮತ್ತು <a href="https://www.instagram.com/prajavani">ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ</a>ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ.</strong></p></div>