ರೌದ್ರ, ಮಮತೆಯ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ

ರಾಜೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ

ಶಿರಸಿ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಡಿಲು ಶಿರಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಜಗಜ್ಜನನಿ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಿಯ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂಭ್ರಮ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯು ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಪೂಜೆ ಹೇಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟತನದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಮಹಾಮಾರಿಯಾಗಿ ಚಂಡಿಕಾ ರೂಪ ತಾಳುವ ದೇವಿಯು, ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿ ಬಂದ ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಅತೀವ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ತೋರುವ ಕರುಣಾಮಯಿ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಶಿರಸಿ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಸಲಹುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ರೌದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮಮತೆಯ ಈ ಅಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮಿಲನವೇ ಅಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆಯ ಜೀವಾಳ.

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಶಿರಸಿ ಮಾರಿಕಾಂಬೆಯು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳು. ಎಂಟು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ದೇವಿಯ ಭವ್ಯ ವಿಗ್ರಹದ ಎಂಟು ಕೈಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಯುಧಗಳು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಹಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಮ್ಮನ ಮುಖದಲ್ಲಿನ ಮಂದಹಾಸವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುವ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಮಣ್ಣು, ಇಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಪೂಜಾ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಈ ಜಾತ್ರೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಯಂತಹ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತು, ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಘೋಷಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ನಾಡಿನ ಇತರ ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ.

​ಜಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ ರಥಾರೋಹಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ‘ಉಧೋ ಉಧೋ ಮಾರೆಮ್ಮ’ ‘ಜೈ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ’ ಎಂದು ಜಯಘೋಷ ಹಾಕುತ್ತಾ ರಥ ಎಳೆಯುವ ದೃಶ್ಯ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ತಮಗೊದಗಿದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನೀಗಿಸುವಂತೆ ಅಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಮೊರೆಯಿಡುತ್ತಾ, ಉಡಿ ತುಂಬುವುದು, ತುಲಾಭಾರ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಧನ್ಯತಾ ಭಾವ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯು ಗದ್ದುಗೆಯ ಮೇಲೆ ವಿರಾಜಮಾನಳಾಗಿ ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಈ ಸುಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಶಿರಸಿ ನಗರವು ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿನ ಕೈಲಾಸವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

​ಜಾತ್ರೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯಾಮವೂ ಅಷ್ಟೇ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ, ಹರಿಕಥೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅನ್ನದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾತ್ವಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ದುಷ್ಟತನದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿನ ಕಾಮಧೇನುವಾಗಿ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಿಯ ಈ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯು ಸಾತ್ವಿಕತೆಯ ಪವಿತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣದ ಆಶಯವನ್ನು ಪಸರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ತಾಯಿ

ಸುಮಾರು 8 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್ ಕಾಷ್ಠದ (ಮರದ) ವಿಗ್ರಹವು ಎಂಟು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂದೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿಂಹವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ರೌದ್ರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ, ದೇವಿಯ ಮುಖದ ಮೇಲಿರುವ ಶಾಂತ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮಂದಹಾಸವು ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ತಾಯಿಯ ಮಮತೆಯನ್ನು ಸೂಸುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ದೇವಿಯ ಈ ವೈಭವದ ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಾಡಹಬ್ಬದಂತೆ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.