ಕ್ಷೇಮ ಕುಶಲ| ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಸೋಲಬೇಡಿ; ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಾವೇನು ಮಾಡಬಹುದು?

ಮಾನವನ ಬದುಕು ಕೇವಲ ದೇಹದ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲ; ಅದು ಆಲೋಚನೆಗಳ, ಭಾವನೆಗಳ, ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸಂಕಲನ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಅನುಭವ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೇ ಅಸಹಜ. ಈ ಸಹಜ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನೇ ನಾವು ‘ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಈ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದು ಚಿಂತಾಜನಕ.

ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದ ಮತ್ತು ಟೀಕೆ — ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಆದರೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದ ಎಂದರೆ ವಿಚಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನ ನಿಲುವು. ಟೀಕೆ ಎಂದರೆ ಬಹುಸಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ. ಒಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರ; ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದು ಕುಸಂಸ್ಕೃತಿ.

ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಎಕ್ಸ್ (ಟ್ವಿಟ್ಟರ್), ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಕ್ಕಿಂತ ನಿಂದನೆ, ಅವಮಾನ, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್, ಒಂದು ವಿಡಿಯೊ, ಒಂದು ಮಾತು ಸಾಕು—ಟೀಕೆಯ ಬಿರುಗಾಳಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಟೀಕೆ ಸಂವಾದವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಭಾಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರೂ ಈ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳಿದರೆ ಟ್ರೋಲ್, ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದರೆ ಅವಮಾನ, ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ನಿಂದನೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೆ ಉದಾಸೀನವಾಗಿರುವುದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತಿಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಮೌಲ್ಯಯುತವಲ್ಲ. ವಿವೇಕ ಎಂದರೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ—ಏನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಏನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ. ಇದೊಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ‘ವೈರಾಗ್ಯ’ದ ತತ್ತ್ವ; ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ ಮನಸ್ಸು. ಹೊರಗಿನ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಒಳಗಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸದ ಸ್ಥಿತಿ; ಇದು ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣ.

ರಚನಾತ್ಮಕ ಟೀಕೆ ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವೇ. ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ, ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ದಾರಿತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ದ್ವೇಷದಿಂದ ಬಂದ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದು ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿದಂತೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟೀಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ನಡೆಯುವ ಮನಸ್ಸು ಬೇಗ ದಣಿಯುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳುವ ಅವಕಾಶ ಕೊಡದ ತರಗತಿ ಬುದ್ಧಿವಿಕಾಸದ ಶತ್ರು. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಸತ್ಯ. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ದ್ರೋಹವಾಗಿ ನೋಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಸಾಯುತ್ತದೆ. ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ‘ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳು’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ‘ಇತರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೂ ಗೌರವ ಕೊಡು’ ಎಂಬ ಪಾಠವೂ ಬೇಕು. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಭೂತ ಪಾಠ.

ಎಲ್ಲರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಲ್ಲ; ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದರೂ ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿಜವಾದ ಜಾಣ್ಮೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟೀಕೆಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ನಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯ, ಗುರಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಸಾಗುವುದು ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮಬಲ.

ನಾವೇನು ಮಾಡಬಹುದು?

1.  ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕಿ (Consciously Seek Diversity): ನಮ್ಮ ನಿಲುವುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿಷಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಕಥನಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಇಂಥದೊಂದು ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಪರಿಚಿತ ವಲಯದ ಹೊರಗೆ ನೋಡುವ, ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿ–ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

2.  ಟೀಕೆಯನ್ನು ‘ವ್ಯಕ್ತಿ’ಗೆ ಅಲ್ಲ, ‘ವಿಷಯ’ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ: ಟೀಕೆಗಳು ಬಂದಾಗ, ‘ಇವನು ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ?’ ಎಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ‘ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಸತ್ಯಾಂಶವಿದೆಯೇ?’ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

3.  ಸಂವಾದದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ: ವಾದ-ವಿವಾದಗಳನ್ನು ‘ಗೆಲ್ಲುವ-ಸೋಲುವ’ ಪಂದ್ಯವೆಂದು ನೋಡದೆ, ಪರಸ್ಪರ ಕಲಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ನೋಡುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ‘ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಂದಿಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾವೂ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

4. ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿ: ನಾವು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವುದು ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಬಲಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂಕೇತ.