ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜ ಪಂ. ಭೀಮಸೇನರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ...

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವತಾರೆಯಂತೆ ಮೆರೆದು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದವರು ಅಪ್ರತಿಮ ಗಾಯಕ, ಭಾರತರತ್ನ ಪಂ. ಭೀಮಸೇನ ಜೋಶಿಯವರು. ಇವರು 2011ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ಇಹಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದರು.

ಗಾಯನದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪಂ. ಜೋಶಿ ಅವರದು ಕಿರಾಣಾ ‘ಗಾಯಕಿ’ಯಾದರೂ ಅವರು ಎಲ್ಲ ಘರಾಣೆಗಳ ಶೈಲಿಗಳ ರಸಹೀರಿ ಅವರದೇ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ‘ಭೀಮಸೇನ ಶೈಲಿ’ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭೀಮಸೇನ ಅವರ ಕಛೇರಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಕಲಾವಿದರ ಕಛೇರಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗಾನರಸಿಕರ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಖಯಾಲ್‌ ಗಾಯನದಷ್ಟೇ ಲಘುಸಂಗೀತ, ದಾಸರ ಪದ, ಮರಾಠಿ ಅಭಂಗ, ಹಿಂದಿ ಭಜನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಂ. ಜೋಶಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ‘ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾರಮ್ಮ, ಕೈಲಾಸವಾಸ ಗೌರೀಶ ಈಶ, ಯಾಕೆ ಮೂಕನಾದೆಯೋ ಗುರುವೇ, ತುಂಗಾ ತೀರದಿ ನಿಂತಸು ಯತಿವರ..’ ಮುಂತಾದ ಹಾಡುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ‘ಪೂರಿಯ ಕಲ್ಯಾಣ್‌’ ರಾಗದ ‘ನಂಬಿದೆ ನಿನ್ನ ನಾದದೇವತೆಯೇ’ (ಚಿತ್ರ: ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ) ಗೀತೆ ಇಂದಿಗೂ ಕೇಳುಗರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಮನರಂಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಗಗಳಾದ ಶುದ್ಧ ಕಲ್ಯಾಣ್‌, ಮಿಯಾಕಿ ತೋಡಿ, ಪೂರಿಯ ಧನಾಶ್ರೀ, ಮುಲ್ತಾನಿ, ಭೀಮಪಲಾಸಿ, ದರ್ಬಾರಿ ಮುಂತಾದ ಸುಮಧುರ ರಾಗಗಳನ್ನು ಪಂ. ಜೋಶಿ ಅವರ ದನಿಯಲ್ಲೇ ಕೇಳಬೇಕು ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.

ಗಾಯನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ

ಸುಮಾರು 50–60ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶ್ರುತಿ (ಎಫ್‌ ಮತ್ತು ಎಫ್‌ ಶಾರ್ಪ್‌)ಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಅಪ್ರತಿಮ ಗಾಯಕನ ವೇಗದ ‘ಆಕಾರ್ ತಾನ್‌’ಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಬೋಲ್‌ ತಾನ್‌ಗಳು ನುರಿತ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನೇ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಿದ್ದವು. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ತಾನ್‌ ಎರಡನ್ನೂ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಡಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ಗಾಯನಕನಿಗೆ ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಅಮೋಘ ಶಾರೀರದಿಂದ ಈ ಬೋಲ್‌ತಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಪಂ. ಜೋಶಿ ಅವರ ಗಾಯನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಲಯಕಾರಿ ಅಂಶ

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಲಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನುಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಪಂಡಿತ್‌ಜಿ ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಲಯದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭುತ್ವ ಹಾಗೂ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ವಿಲಂಬಿತ್‌ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವಾಗ ಪ್ರಬುದ್ಧ ತಬಲಾ ವಾದಕರನ್ನೇ ತಬ್ಬಿಬ್ಬುಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿತ್ತು.